NVP Website voor leden

Verkrijg hier toegang tot exclusieve NVP Website ledencontent.

30-03-2021

Voorlichtingsbijeenkomst psychedelica en psychotherapie

De NVP was aanwezig bij een voorlichtingsbijeenkomst van VWS over toepassing van de psychedelica. Verschillende middelen worden getest als een combinatie van farmacotherapie met psychotherapie.

De ouderen onder ons zullen zich hem wellicht nog herinneren: Jan Bastiaans. In de jaren zestig en zeventig experimenteerde Bastiaans, destijds hoogleraar psychiatrie te Leiden, met het therapeutisch gebruik van LSD bij mensen met ernstige PTSS. Het was een beetje een wilde tocht die na enkele schandalen eindigde in een verbod op toepassing. Bastiaans viel in ongenade, mede door het feit dat hij zijn methodes niet liet toetsen door de lens van de toen opkomende moderne wetenschap (lees RCT trials). Maar de psychedelica (zoals de naam zegt: middelen die het bewustzijn verruimen) zijn terug in de behandeling van psychiatrische aandoeningen, ditmaal met onderzoek.

De NVP was uitgenodigd voor een voorlichtingsbijeenkomst bij het ministerie van VWS, waarop de nieuwe toepassing van de psychedelica toegelicht werd. Op die bijeenkomst bleken, in navolging van onderzoeken in de VS, verschillende middelen in een gevorderde testfase te zijn door Nederlandse Academische Centra: ketamine, MDMA, Psilocybine en LSD. Voor psychotherapeuten is dit van belang omdat het, op één na, niet gaat om een monotherapie maar om een combinatie van farmacotherapie en psychotherapie.

Monotherapie: ketamine
Eerst maar de monovariant: ketamine. Dit middel wordt onderzocht voor de behandeling van therapieresistente depressies. Het gaat om het toedienen van dit middel in een klinische setting, zonder verder psychotherapeutische interventies. Dit zou dus een alternatief kunnen zijn voor Electro Convulsieve Therapie (electroshocks).

Combinatie met psychotherapie 
Voor de overige middelen (MDMA, psylocibine, LSD) geldt dat ze in combinatie met psychotherapie worden gebruikt. Sommige van de psychoactieve eigenschappen van deze middelen lijken aspecten van de psychotherapeutische proces te kunnen ondersteunen. Maar er is nog veel onbekend over de werkingsmechanismen. Voorlopig gaan de onderzoekers ervan uit dat de psychedelica de patiënt helpen om dominante (dwingende) denk- en belevingspatronen te verlaten via een proces dat als ego-dissolutie wordt aangeduid.

Onderzoek effectiviteit bij 'hardnekkige' PTSS en depressie
Vooralsnog gaat het om onderzoek naar de effectiviteit van deze interventies voor patiënten die tot de 'hardnekkige gevallen' gerekend mogen worden en wel van depressie en/of PTSS. De onderzochte therapievormen gaan over ongeveer 16 sessies voor zowel de PTSS als de depressies. Van deze 16 sessies zijn de eerste 3 sessies voorbereidend op de psychedelische ervaring (doelen worden gesteld en er wordt psycho-educatie gegeven). Dan komt een intensieve psychedelische sessie, die kan tot 8 uur duren in aanwezigheid van 2 therapeuten. Daarna komen enkele sessies van de integratie van de ervaringen die zijn opgedaan tijdens de psychedelische sessie. Vervolgens word de psychedelische sessie herhaald en dan vinden de laatste 4 a 5 integratieve sessies plaats.

De behandelingen worden in een sterk gecontroleerde onderzoekssetting – lees klinisch – gegeven. Ofschoon de eerste behandelresultaten zeer belovend zijn, is het nu nog te vroeg om conclusies te trekken ten aanzien van bredere implementatie in een reguliere psychotherapeutische setting. De verwachting is dat dit over een paar jaar wel zou kunnen.

De NVP zal de komende tijd nauw contact onderhouden met de betrokkene partijen, waaronder VWS en verschillende academische centra, om aan de ontwikkeling en implementatie van het psychotherapeutische deel van de behandeling een bijdrage te leveren. We houden u op de hoogte!

 

Giorgio Mauro, psychiater ledenraad NVP 
Ad Kaasenbrood, psychiater/psychotherapeut, bestuur NVP