Wachtwoord vergeten

Psychotherapie in tijden van corona: Pim van Dun

Psychotherapie in tijden van corona: Pim van Dun 19-05-2020

Pim van Dun brengt zijn dag voornamelijk beeldbellend door in zijn eigen praktijk in Zegveld. Hoe ziet zijn werk er tijdens het coronavirus uit? Wat lukt, wat lukt niet? Lees hier alle interviews

‘Ik was uitermate sceptisch over de mogelijkheden van beeldbellen maar was uiteindelijk aangenaam verrast over de praktijk.’

Hoe ziet je werkdag er op dit moment uit?
'Mijn dag is eigenlijk één en al bellen en beeldbellen. We zijn met twee psychotherapeuten in onze praktijk en verkeren in de gelukkige omstandigheid dat we veel fysieke ruimte beschikbaar hebben. Daardoor kunnen we allebei ongestoord werken. Tussen de middag lunchen we samen, dat hebben we in geen jaren meegemaakt. Het is prettig, je kunt even heet van de naald wat ervaringen uitwisselen. En je komt er ook achter hoe kort zo’n pauze dan eigenlijk is.'

Welke vormen van contact of ontmoeten heb je op dit moment met cliënten?
'In grote lijnen is het zo dat vrijwel al mijn contacten gekozen hebben voor beeldbellen als alternatief voor de levende ontmoeting. Er zijn echter ook patiënten die op het einde van hun behandeling zitten en die ervoor kozen om een therapiepauze te nemen. Als er iets onvoorziens gebeurt, ben ik bereikbaar voor hen, zo niet dan spreken we weer af als de praktijk weer opengaat.'

Welke keuzes heb je daarbij gemaakt? 
'Het was een vreemde gewaarwording, want ik kwam uit het buitenland toen de lockdown werd afgekondigd. We konden nog maar net uit Noorwegen wegkomen en na die twee verlaten vliegvelden was het een nog surrealistischer ervaring dat ook heel Nederland leek te zijn leeggelopen. We hebben toen al snel de keuze gemaakt om de quarantaine serieus te nemen en Microsoft Teams, dat al deel uitmaakte van onze praktijksoftware, als voornaamste middel voor contact in te zetten. Dat betekende dat er veel zou veranderen en we konden niet voorzien wat precies. Je kunt bedenken dat mensen met een complexe PTSS of een dissociatieve stoornis ontregeld raken, want ontregeld zijn we allemaal, maar je kunt niet vooruitzien hoe dat gaat zijn. De groepspsychotherapieën hebben we een week stilgelegd en daarna via Zoom weer opgepakt. Dat betekent kiezen voor een communicatiemiddel dat de beste kwaliteit levert, maar waarover de kranten bol staan met verhalen over weglekkende informatie. We hebben de patiënten geïnformeerd over die berichten en met elkaar de risico’s afgewogen. Er is niemand geweest die om die reden gezegd heeft geen deel te willen nemen.'

Had je voor de COVID-19 pandemie al ervaring met online therapie?
'Nee, helemaal niet. Ik bood al veel patiënten de gelegenheid om via praktijk online te reflecteren op sessies en dat was tot voor kort het enige e-health-middel dat ik gebruikte.'  

En, hoe bevalt het?
'Ik was uitermate sceptisch over de mogelijkheden van beeldbellen maar ik was aangenaam verrast over de praktijk. Ik ben experiëntieel psychotherapeut en maak veel gebruik van lichaamsgerichte interventies, psychodrama, imaginatie en geleide fantasie. En tot mijn verbazing blijkt dat nog best te kunnen. Mijn oorspronkelijke achtergrond als dramatherapeut komt me goed van pas. Ik ben gewend om te spelen en nodig mensen uit om daarin mee te gaan. Een voorbeeld:

Als ik 'stoelen-werk' gedaan heb met een kind-deel van iemand dat gevisualiseerd is door het kind-deel op een klein stoeltje te zetten in mijn spreekkamer en de hoofdpersoon, geholpen door de groep,troostende interventies gedaan heeft naar dat kind, dan wil ik dat die boodschappen ook echt weer bij die hoofdpersoon thuis in de kamer terechtkomen. Als ze bij mij blijven, missen ze hun doel. Ik vroeg die patiënt, die haar tranen droogde, of ze nog een schone zakdoek had en die had ze. Ik had er ook één. Ik liet haar zien hoe ik de troostende zinnen één voor één op de zakdoek legde en maakte er toen een propje van en vroeg haar om hetzelfde te doen met haar zakdoek. Vervolgens ‘reikte’ ik haar via de camera mijn zakdoek aan en zo wisselden we virtueel van zakdoek. Toen zij de hare openvouwde zaten er die teksten in en de mijne was leeg. De groep heeft plezier om zo’n interventie en de suggestie dat de troostende woorden op de plaats van bestemming komen heeft veel zeggingskracht.

Maar evengoed kan er ook heel veel niet via een beeldverbinding. De sfeer is totaal anders, je ruikt elkaar niet, er is geen nabijheid en geen diepte in het beeld.'

En hoe bevalt het bij de cliënten?
'Heel wisselend. De meeste patiënten zijn vooral blij dat we toch contact kunnen houden. Tegelijk is het contact anders en daar zijn ze boos over. En dat is een emotie waarop in de binnenwereld heel wisselend wordt gereageerd. Maar de situatie roept ook op heel verschillende manieren angst op. Eén patiënte wilde absoluut niet beeldbellen. Ze werd van het idee alleen al enorm achterdochtig. Met haar ging ik telefoneren en verwachtte daar bitter weinig van. Tot mijn verbazing ging ze enorm aan het werk: ze schrijft in brieven en filmscenario’s een heel nare kwetsende relatie van zich af en wat voordien echt niet lukte, gaat nu wel, ze werd woedend!'

'Een andere patiënte ontregelt geweldig tijdens sessies, de afstand, het surrealistische gegeven dat we op gekunstelde wijze een intieme gesprekssituatie trachten te simuleren die helemaal geen intieme gesprekssituatie ís, zijn factoren die haar angst aanwakkeren, waardoor de sessie helemaal besteedt moet worden aan emotieregulatie zonder dat er nog doorwerking plaats kan vinden.'

Durf je even confronterend te zijn bij online psychotherapie als bij face to face psychotherapie?
'Weet je dat ik dat niet goed durf te zeggen. Die vergelijking is niet zo makkelijk te maken, want je bent in zo’n andere context aan het werk. In zekere zin is de context al een confrontatie op zichzelf die je in de spreekkamer niet hebt.'

Hoe hou je contact met je collega’s?
'Intervisie doen we via MS Teams, voor de groepssessie een online koffiemomentje met mijn co-therapeut, groep in de wachtkamer en dan doen we samen alsof het net zo is als in de gewone situatie.'

Wat is het bijzonderste moment van afgelopen weken?
'Een patiënte die net bevallen was en samen met haar partner de pasgeborene kwam showen voor de camera, was een ontroerend mooi plaatje. En groepsleden die elkaar weer online zien na een paar weken therapiestilte en laten zien dat ze daar zó blij mee zijn.'

Waar maak je je het meeste zorgen over?
'Wat wordt de staart van dit muisje. We zijn met de hele ambulante en dagklinische sector aan het beeldbellen geslagen en dat kan verregaande gevolgen hebben. Je kunt er vergif op innemen dat we als Europa straks weer opengaat in een geweldige economische recessie belanden en dan moet er ‘omgebogen’ worden. Ik hoor de zorgverzekeraars al zeggen dat gedurende de coronacrisis is gebleken dat die ggz-zorg ook best online kan en dat dat veel goedkoper is. Tegelijkertijd lijkt de minister via een spoedwetje de vrijheid van artsenkeuze even snel de nek om te willen draaien, waardoor niet alleen patiënten een fundamenteel recht kwijtraken, maar ook de contractvrije praktijken belangrijke middelen van bestaan verliezen.

Daarnaast zou ik ook liever niet willen sterven aan een covid-19 besmetting op een intensive care afdeling tussen grondig ingepakte marsmensjes, zonder de mensen die ik liefheb.'

In het kader van zelfzorg: wat doe je om te ontspannen? 
'De lunchpauze hadden we het al over. Ik moet me beperken in uren beeldschermarbeid. Ik merk dat ik er verschrikkelijk moe van word, veel meer dan van live contacten. En ik doe aan ‘bedflixen’, ik kijk sinds heel lange tijd weer vaker televisie, vroeger bleef hij vaak een maandje uit. En ik ben veel aan het koken en klussen en ga geregeld een rondje hardlopen.'

Heb je tips voor je collega’s?
'Lees het artikel van Willem Heuves over de heimelijke kwetsbaarheid van de psychotherapeut en maak tóch wrange grappen over deze crisis!'

Wat zou je na-coronatijd graag willen behouden uit deze tijd?
'Laten we het daar later nog maar eens over hebben. Een verworvenheid van deze hele retraite is dat ik meer in het nu leef.'

 



« Terug naar overzicht